Hướng dẫn chọn bộ khí nén cho van bướm: khi nào dùng tác động kép (DA), khi nào cần tác động đơn có lò xo hồi (SR), cách tính mô-men xoắn, chọn gioăng và phụ kiện.
Van bướm điều khiển khí nén được dùng rất nhiều trong nhà máy nước, thực phẩm, hóa chất, xử lý nước thải… vì đóng mở nhanh, giá hợp lý và điều khiển từ xa được. Nhưng chọn sai bộ khí nén thì van sẽ đóng không kín, kẹt giữa chừng, hoặc tốn tiền vì mua bộ quá to. Bài này giúp anh/chị chọn đúng ngay từ đầu.
1. Một bộ van bướm khí nén gồm những gì?
- Thân van bướm: kiểu kẹp (wafer), tai bích (lug) hoặc mặt bích. Vật liệu gang, inox 304 hoặc inox 316.
- Bộ truyền động khí nén (actuator): loại thanh răng – bánh răng phổ biến nhất, xoay cánh van 90°.
- Van điện từ (solenoid): nhận tín hiệu điện, cấp khí cho bộ truyền động. Thường dùng chuẩn lắp Namur, điện áp 24VDC hoặc 220VAC.
- Hộp công tắc hành trình (limit switch box): báo về tủ điện van đang mở hay đóng.
- Bộ lọc khí (lọc – điều áp): giữ khí sạch, ổn định áp, giúp bộ truyền động bền hơn.
- Bộ định vị (positioner): chỉ cần khi điều khiển tuyến tính, nhận tín hiệu 4–20mA để mở van theo % mong muốn.
2. Tác động kép hay tác động đơn?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất khi chọn bộ khí nén.

Tác động kép (DA – Double Acting)
- Dùng khí nén cho cả chiều mở và chiều đóng.
- Khi mất khí: van giữ nguyên vị trí đang dừng.
- Ưu điểm: nhỏ gọn, rẻ hơn, lực đều cả hai chiều.
- Phù hợp: hệ thống nước, khí, đường ống thông thường, nơi mất khí không gây nguy hiểm.
Tác động đơn (SR – Spring Return, có lò xo hồi)
- Khí nén đẩy một chiều, lò xo đẩy chiều ngược lại.
- Khi mất khí hoặc mất điện: lò xo tự đưa van về vị trí an toàn, thường đóng (NC) hoặc thường mở (NO) tùy cài đặt.
- Nhược điểm: bộ truyền động to hơn và đắt hơn, vì phải thắng cả lực lò xo.
- Phù hợp: đường hơi nóng, hóa chất, dầu, khí ga, hệ thống phòng cháy… nơi mất khí mà van không tự đóng (hoặc mở) sẽ gây nguy hiểm.
???? Nguyên tắc nhanh: nếu câu trả lời cho "mất khí đột ngột thì van phải ở trạng thái nào?" là "không quan trọng", chọn tác động kép. Nếu bắt buộc phải đóng hoặc mở, chọn tác động đơn.
3. Chọn cỡ bộ khí nén theo mô-men xoắn
Bộ khí nén không chọn theo DN của van, mà theo mô-men xoắn (lực xoay) cần để đóng mở van. Cùng một DN, van có thể cần lực khác nhau tùy áp suất, môi chất và loại gioăng.
Cách chọn đúng gồm 4 bước:
- Lấy mô-men xoắn của van ở áp suất làm việc thực tế, theo bảng thông số của hãng van.
- Nhân hệ số an toàn: khoảng 1,25–1,3 với nước sạch; khoảng 1,5 trở lên với môi chất bẩn, nhớt, có cặn, hoặc van ít đóng mở.
- Tra bảng lực của bộ khí nén ở áp khí thấp nhất mà hệ thống có. Ví dụ khí cấp dao động 4–6 bar thì tính theo 4 bar.
- Riêng loại tác động đơn: kiểm tra thêm lực của lò xo ở cuối hành trình phải lớn hơn mô-men của van, để đảm bảo van đóng kín khi mất khí.
Ví dụ minh họa: van cần 60 N·m, nước sạch, hệ số 1,3 thì cần khoảng 78 N·m. Khí cấp thấp nhất 5 bar thì chọn bộ khí nén cho lực từ 78 N·m trở lên ở 5 bar. (Số liệu chỉ để minh họa cách tính; thông số thực tế Yến Thanh tra theo bảng của hãng cho từng van.)
Ngoài lực, cần khớp mặt lắp ghép ISO 5211 (F05, F07, F10…) và cỡ cốt vuông giữa van và bộ khí nén, để lắp trực tiếp mà không cần gia công.
4. Chọn gioăng theo môi chất
- EPDM: nước, nước nóng, khí, phổ biến nhất.
- NBR: dầu, nhiên liệu.
- PTFE (Teflon): hóa chất ăn mòn, yêu cầu vệ sinh cao.
Chọn sai gioăng sẽ làm gioăng phồng hoặc rách, van rò và nhanh hỏng.
5. Điều khiển on/off hay tuyến tính?
- On/off (đóng – mở): dùng van điện từ. Phù hợp đa số hệ thống cấp, xả, chuyển dòng.
- Tuyến tính (điều tiết lưu lượng): thêm bộ định vị nhận tín hiệu 4–20mA từ PLC hoặc bộ điều khiển. Van mở theo % để giữ lưu lượng, áp suất hoặc mức nước ổn định.
6. Thông tin cần gửi khi hỏi báo giá
Để Yến Thanh báo giá chính xác và nhanh, anh/chị gửi giúp:
- Kích thước van (DN) và kiểu kết nối (kẹp, tai bích, mặt bích).
- Môi chất, nhiệt độ, áp suất làm việc.
- Vật liệu thân và cánh (gang, inox 304, inox 316) và loại gioăng nếu đã biết.
- Tác động kép hay đơn; nếu đơn thì cần thường đóng hay thường mở.
- Áp khí cấp của nhà máy.
- Điện áp van điện từ (24VDC hoặc 220VAC), có cần công tắc hành trình hay bộ định vị không.
Mua van bướm khí nén và phụ kiện tại Yến Thanh
Yến Thanh phân phối van bướm điều khiển khí nén Wonil và Suzhou Kunshan Aobo, sẵn các cỡ thông dụng tại kho. Yến Thanh cũng bán riêng từng phụ kiện: bộ khí nén, van điện từ, hộp công tắc hành trình, bộ định vị, bộ lọc khí, để anh/chị thay thế hoặc nâng cấp van đang dùng. Đội kỹ thuật tư vấn chọn bộ khí nén miễn phí theo đúng thông số hệ thống.
???? Hotline: 096 665 8188
???? Xem thêm: Van điều khiển khí nén · Van điều khiển khí nén on/off · Van bướm điều khiển khí nén: cấu tạo, ứng dụng · Liên hệ báo giá